In deel 3 van deze serie gaan we naar het volgende stuk kijken wat Microsoft aandraagt in hun Exchange vs Domino marketing pagina:

De weg naar Enterprise Services: Microsoft levert meervoudige, schaalbare oplossingen die voordelen bieden op het gebied van totale eigendomskosten (TCO), flexibiliteit en IT-beheer. Bij services draait het niet alleen maar om een server op locatie in een datacenter plaatsen, maar om het opzetten van een architectuur met schaalbaarheid als uitgangspunt. In Exchange Server 2010 zit deze architectuur ingebouwd. IBM biedt deze volledige reeks implementatieopties niet, maar verschaft alleen beperkte, uitbestede oplossingen.
Qua taalgebruik zonder meer de zwakste zin in het hele verhaal, want hier staan feitelijk een aantal termen bij elkaar zonder dat de samenhang van die termen duidelijk wordt gemaakt. Ook de Engelse tekst waar de Nederlandse versie een vertaling van is, is hier volslagen onduidelijk dus we kunnen de vertaler niets kwalijk nemen. Als we de afzonderlijke termen eruit lichten kunnen we wellicht afleiden wat Microsoft bedoeld heeft hier te zeggen. We komen dan op de volgende onderwerpen uit:

• Schaalbaarheid
• Totale eigendomskosten (Total Cost of Ownership / TCO)
• Flexibiliteit
• Architectuur
• Uitbestede oplossingen

Schaalbaarheid
Microsoft Exchange en Lotus Domino worden beiden zowel in kleine als in zeer grote omgevingen gebruikt. Beide producten zijn dus wat dat betreft schaalbaar. Er is echter wel verschil in de eenvoud waarmee je een omgeving op kunt schalen van een paar duizend gebruikers naar het dubbele ervan. Op dit punt wint Lotus Domino dit zeker. Over het waarom daarvan kom ik bij het punt "architectuur" terug.

Totale eigendomskosten (TCO)
Een van de belangrijkste afwegingen bij de keuze van een messaging platform zijn de totale eigendomskosten. Als je alle zaken die met messaging te maken hebben bij elkaar optelt, hoeveel ben je dan kwijt aan een product. Deze website geeft een goed overzicht van wat er allemaal onder de TCO moet worden verstaan. Microsoft beweert in hun stuk dat Microsoft Exchange "voordelen bied op het gebied van totale eigendomskosten". Ten opzichte van welk product wordt echter niet vermeld en dat is hier zeker niet Lotus Domino. Uit onderzoeken van Applicable, een bedrijf dat gespecialiseerd is in zowel Microsoft als IBM oplossingen, bleek dat IBM oplossingen tot 52% goedkoper waren op infrastructurele en user support kosten. Ook bij IT comparison komt Lotus Domino er op TCO gebied ruimschoots beter uit. Bij deze vergelijkingen werd Exchange 2007 tegen Domno 8 afgezet. Met versie 8.5 heeft IBM o.a. met DAOS en de ID Vault de TCO verder terug gebracht. Hoewel Microsoft in Exchange 2010 ook een aantal nieuwe feutures heeft toegevoegd die de TCO kunnen verlagen, is het gat geenszins gedicht. Als we het over TCO hebben is Microsoft Exchange dus duurder dan Lotus Domino. Dit artikel geeft een goed overzicht in een van de redenen van deze hogere TCO. In een gemiddelde Exchange omgeving zijn veel meer servers nodig bij hetzelfde aantal gebruikers als bij een Lotus Domino omgeving. Dit vertaalt zich in hogere beheerkosten, hogere backupkosten etc. Daarnaast laat het plaatje zien dat veel eigendomskosten ook zitten in de geplande en vooral ongeplande downtime. Op dit punt heeft Lotus Domino ook een betere staat van dienst dan Microsoft Exchange.

Flexibiliteit
Microsoft geeft aan dat hun oplossingen voordelen bieden op het gebied van flexibiliteit. Hier zul je echter voornamelijk de flexibiliteit om met andere producten van Microsoft samen te werken onder moeten verstaan. Samenwerken met producten van derden ligt wat moeilijker bij Microsoft. Dit staat in schril contrast met IBM Lotus Domino en Notes wat op zo ongeveer elk denkbaar platform draait en waarbij de Notes client nu ook heel makkelijk is uit te breiden met plugins van derden naast de mogelijkheid die de Notes client altijd al bood om je templates naar eigen wens te customizen.

Architectuur
"Bij services draait het niet alleen maar om een server op locatie in een datacenter plaatsen, maar om het opzetten van een architectuur met schaalbaarheid als uitgangspunt. In Exchange Server 2010 zit deze architectuur ingebouwd."
Ik heb geen idee wat ze met de het eerste stuk van de regel willen impliceren, maar het architectuurpunt is een interessant moment om eens naar de verschillen in architectuur te kijken.
Microsoft gebruikt in Exchange een message store(s) om berichten in op te slaan. Lotus Domino (en Notes) gebruikt hiervoor de Notes Storage Format (NSF) containers. Het grootste verschil tussen de 2 is dat Microsoft meerdere mailboxen in één message store (in Exchange 2010 "databases") opslaat, terwijl bij Lotus Domino elke mailfile in zijn eigen nsf bestand wordt opgeslagen. Nu is het aantal message stores/databases per Exchange server beperkt, terwijl op het aantal nsf files bij Lotus Domino geen beperking zit. Om redenen van performance is ook de grootte van een message store beperkt. Groter dan 100 GB wil je een message store niet laten worden (bron). Deze beperkingen zorgen ervoor dat het aantal mailboxen per Exchange server uiteindelijk beperkt is. Als grotere organisatie heb je daarom al snel meerdere Exchange servers nodig. Nu is het bij Exchange helaas niet eenvoudig om er even een Exchange server bij te zetten. Als je hoeveelheid gebruikers verdubbelt, of je je gebruikers een 2x zo grote mailfile wilt geven, zul je daarom je Exchange omgeving opnieuw moeten ontwerpen. Hoewel Exchange 2010 wel meer gebruikers en data aan kan per Exchange server, zijn deze principes niet veranderd. Lotus Domino is op dit punt veel schaalbaarder. Niet alleen kun je gebruik maken van grote Unix gebaseerde servers, waarmee je meer gebruikers op 1 server kwijt kunt met grotere mailfiles, ook is het toevoegen van een Domino server aan je omgeving zeer eenvoudig en kan dit normaliter zonder dat je daarvoor je omgeving opnieuw hoeft te ontwerpen.Het schaalbaarheidsvoordeel ligt dus zeker aan de kant van Lotus Domino.

Uitbestede oplossingen
"IBM biedt deze volledige reeks implementatieopties niet, maar verschaft alleen beperkte, uitbestede oplossingen. "
Deze laatste opmerking staat feitelijk volledig los van de voorgaande zinnen en gaat over de mogelijkheid om je mail omgeving elders te hosten. Er zijn meerdere partijen die hosted Exchange omgevingen aanbieden. Binnen Nederland zijn dat er veel meer dan partijen die hosted Domino omgevingen aanbieden, al zijn de laatste er ook. Een tussenvorm hierbij zijn de Domino omgevingen die weliswaar op hardware bij de klant wordt gehost, maar volledig wordt beheerd door een externe partij. In deze categorie maakt Lotus Domino, door het succes van de Lotus Foundations server, wel een opmars. Als je erover denkt om je messaging omgeving elders te hosten, is het daarnaast zinvol om ook naar de verschillende cloud-oplossingen te kijken die hiervoor worden aangeboden. IBM biedt hiervoor LotusLive aan. Een omgeving waarin niet alleen messaging zit, maar ook, als je dat wilt, een complete Lotus Connections implementatie. Zowel Microsofts Azure als Google's cloud oplossing zijn duurder en bieden momenteel minder functionaliteit.

Bij dit belangrijke onderdeel scoort IBM Lotus Domino dus duidelijk punten als het om de schaalbaarheid, TCO en flexibiliteit gaat. Microsoft kan de achterstand die men van oudsher had op deze punten ook met de laatste versie van Exchange niet bijhalen. Aangezien de TCO een voornaam aandachtspunt is van IBM en men met elke versie er weer in slaagt om de TCO nog verder te verlagen, valt het ook niet te verwachten dat hier in de komende tijd verandering in gaat komen.

Links:
TCO - Total Cost of Ownership
Applicable - Comparing IBM and Microsoft Deployment Costs
IBM Lotus Notes & Domino 8 vs Microsoft Exchange and Outlook 2007
Comparing Microsoft and IBM deployment diagrams
Wikipedia - Microsoft Exchange Server
Lotus Foundations (site van Belgische business partner)
Lotus Foundations (IBM)